Tirilye, gezi rehberi, bursa mudanya

Buram Buram Tarih Kokan Bursa Kasabası: Tirilye

Bursa’da merkez dışında gezilecek birçok kasaba ve köy bulunuyor. Bunların başlıcaları; Mudanya, Tirilye, Gölyazı, Gököz Naturel Park, Cumalıkızık ve Misi Köyü’dür. Gezilecek bu yerler; hem Bursalılar için farklı bir nefes alma mekanları hem de turistlerin gözdesi. Özellikle yaz mevsiminde ve güneşli hafta sonlarında oldukça kalabalık oluyorlar.

Bursa merkezden uzaklaşıp buralara geldikçe burada doğup büyümenin aslında bir şans olduğunu düşünüyorum. Bursa’da yaşıyorsan; hem Uludağ’dan gelen temiz havayı içine çekip, hem – bir Akdeniz olmasa da – denizin sonsuzluğuna seyre durup hem de tarihi köy ve kasabalara şehir hayatından uzaklaşabilme imkanına sahip olabiliyorsun.

Gelelim Bursa’nın buram buram tarih kokan kasabası, Tirilye’ye. Pek bir minnoş olan bu kasabayı Mudanya ile yakınlığından dolayı peş peşe gezmenizi öneririm. İkisinde de benzer yapılar ile karşılaşılsa da iki yer de mutlaka gidilmesi gereken minnoş yerlerdir.

Tirilye Atölyesi, bursa mudanya, gezi rehberi

Tirilye, eskiden Rumlar’ın yaşadığı bir balıkçı kasabasıymış. Zaten yapıları görür görmez hemen bu anlaşılıyor. Bu kasaba için eğlenceliden daha çok dinlendirici diyebilirim. Tabi yazın kalabalık döneme denk gelmediyseniz… Hayatın yavaş ilerlediği bir kasabada deniz kavasını almak ve biraz da tarihi yapılar arasında dolaşmak istiyorsanız; Tirilye kollarını açmış sizi bekliyor.

tirilye, bursa mudanya, gezi rehberi

Mudanya’dan yaklaşık 15 dakikalık bir yolculuk sonrasında Tirilye’ye ulaşabiliyorsunuz. Bu yolculuk bile pek bir keyiflidir. Sonrasında minnoş kasaba bizlere Zeytinbağı tabelasıyla kucak açıyor.

Tirilye’nin Tarihi

Tirilyeliler tarihte Mysialılar, Traklar, Romalılar, Bizanslar ve son olarak da Osmanlı yönetiminde bulunmuşlar.  1320 -1330 yılları arasında Mudanya’nın Osmanlılar tarafından fethedilmesi döneminde çoğu Hristiyan köyünü terk etmiş. Burası Cumhuriyet dönemine kadar Rum köyü olarak varlığını sürdürmüş. 1800’li yıllara gelindiğinde fark edilmiş ki Müslümanların sayısında önemli derecede azalmış. O kadar azalmış ki 1920 yılında; Türk hanesi maksimum 25 kadar civarıymış. Mübadele döneminde; Kurtuluş Savaşı sonrası Tirilye’yi terk eden Rumlar yerine Giritli Müslüman Türkler yerleştirilmiş. Yakın tarih boyunca Tirilye nüfusunda artışın görülmemesi dikkat çekici hususlardan. Eskiden buradaki Rumlar, geçimlerini şarap, zeytin, ipek ve balıktan sağlarlarmış. Şimdiler de ise sadece zeytincilik ve balıkçılık yapılıyor.

Tirilye evleri, bursa mudanya, gezi rehberi

Tirilye’ye aynı zamanda Trilye, Tirilya, Triglea ve Zeytinbağı da deniliyor. Bölge, Cumhuriyet döneminde ‘Zeytinbağı’ ismini almasına rağmen günümüzde geçmişteki adı olan ‘Tirilye’ kullanılmakta.

Biraz da Tirilya isminin kaynağı hakkında kulağıma neler gelmiş onlara değineyim. Bunlardan ilki barbunya balığından geliyor. Yani kırmızı balık anlamına gelmekte. Bir söylentiye göre de; aforoz edilip buraya yerleşen üç Rum rahipten dolayı bu ismin buraya verilmiş olması. Çünkü Rumca da tri 3 ve ielie de aziz anlamlarına geliyor. Bölgeye ne dersek diyelim, isim kökeni üzerine bir sürü rivayetler yayılırsa yayılsın hiç fark etmez. Bölge buram buram tarih kokuyor ve birçok medeniyetle tanışmış olduğunu her sokağında bizlere gösteriyor.

Tirilye’de Gezilecek ve Görülecek Yerler

Tirilye Perili Ev, bursa mudanya, gezi rehberi

Mudanya’dan yola çıkarak keyifli manzaralar eşliğinde Tirilye’ye ulaşabiliniyor. Yolda olmayı sevdiğimizden henüz Tirilye’ye gelmeden burayı sevmeye başlayacağınıza eminim. Çok gözünüzde abartmamak lazım tabi sonuçta minnoş bir balıkçı kasabası. Buna rağmen tarih, deniz ve yeşil tepeleriyle şov yapan doğa, zeytinin nimetleri ve rengarenk evleri bizlere sunar. Gelelim burada nereleri gezeceğimize.

Tirilye’ye girdiğiniz anda sağ taraf çarşıya doğru sol taraf ise tepede bulunan Tarihi Çamlı Kahve’ye. Her iki taraftan da başlayarak gezebilirsiniz. Çarşı ile kahve arasındaki sokaklarda kaybolarak hem rengarenk evler hem de tarihi yapılar yüzünüzü gülümsetecek. Gezmesi kadar burayı fotoğraflamak da çok keyifli. Ben her bir köşeyi çekmek istedim, sonunda da dopdolu bir fotoğraf albümüne sahip oldum. Neresinin ne olduğunu bilerek, tamamen akışına bırakarak gezmenizi tavsiye ederim.

Tirilye Tabut Ev, gezi rehberi, bursa mudanya

Tirilye’de gezilecek tarihi mekanlar; Tirilye Taş Mektep, Tabut Ev, Kemerli Kilise, Tirilye Dündar Evi, Fatih Cami ve Avlulu Hamam, Aziz Vasil Kilisesi, Medikion Manastırı ve Aya Yani Manastırı, Eski Postane.

Saydığım tarihi mekanlar dışında Atatürk Meydanı, yat limanı, köylü pazarında gezinebilir ve Tarihi Çamlık Kahve’nin güzel manzarasında oturabilirsiniz. Burada köy kahvelerinde de bir çay içip sohbet etmek, balık restoranlarında mideleri şenlendirmek ve dükkanlardaki zeytin ikramlarıyla neredeyse karınları doyurmak da sizi bekleyen Tirilye güzelliklerden. Aşağıya yazımı detaylandırıyorum.

Tirilye Taş Mektep

Tirilye Taş Mektep, bursa mudanya, gezi rehberi

Tirilye Taş Mektep Tirilye’de en görkemli yapılanlardan biriydi aslında Taş Mektep. Ama değerini hiç bilememişiz be. Fotoğraftaki haline bakar mısınız? Harabe şeklinde duruyor.  Mektebin tarihi 1904 yılına dayanıyor. Kurtuluş Savaşı sonrası Rumlar’ın Türkiye’yi terk etmesi üzerine (mübadele dönemi); 1924 yılında yetim ve öksüz kalan çocukların eğitim görmesi amacıyla açılmış. O zamanlar mektebin adı; Damü’l-eytam. Mektep en son ortaokul olarak kullanılmış. Nedeni bilinmeyen bir sebepten dolayı da 1989 yılında eğitim durdurulmuş. Hal böyle olunca da malesef bina terk edilmeye bırakılmış.

Tarihi Tirilye Evleri

Tirilye, gezi rehberi, bursa, mudanya

Kimisi yıkık dökük, kimisi bitişik rengarenk, kimisi de restorasyonu yapılmış bakımlı tarihi evler Tirilye’de sizi karşılıyor. Bu tarihi evlere baktığınızda hemen Rumlar’a ait olduğunu anlaşılabiliniyor. Fotoğraf çılgınları şahane bu evler.

Tirilye Dündar Evi

Tirilye Dündar Evi, bursa mudanya, gezi rehberi

Asıl adı Hagios Ioannes (Yuannes) Rum Kilisesi olan Dündar Evi, mübadele döneminde Rumlar’ın Tirilye’yi terk etmesinden sonra mülkiyeti özelleştirilmiş. Yapının ana girişi taştan kemerli bir kapıdandır. Halen aileler burada yaşamakta. Birkaç yıl önce bir internet emlak sitesinde satılık kilise olarak bir milyon dolara ilan verilmişti. Bursalılar olarak küçük çaplı bir şok yaşamıştık. Ek bir bilgi vermek istiyorum, Kemerli Kilise burası değildir.

Kemerli Kilise

Tirilye, kemerli kilise, bursa mudanya, gezi rehberi

Yapı ve duvarlar incelendiğinde Kemerli Kilise’nin 13. yüzyılda yapılmış olduğu kararı verilmiş. Yapının ilk yapıdan sonraki freskoları 14. Ve 18. yüzyıla ait olduğu belirtilmiş olan kilise, Bursa Metropolitliği’ne İstanbul Fener Rum Patrikhanesi tarafından atanan  Elpidophoros Lambriniadis satın almıştır. Gerekli çalışmalardan sonra tekrar kilise olarak hizmet verileceği söylentiler arasında.

Hagios Ioannes Theologos (Pelekete) Aya Yani Manastırı

Trilye Çarşısı’ndan Çamlık Kahve’ye doğru giderken Aya Yani Manastırı tabelasını gördüğünüz yerden yani soldan devam ettiğinizde 5 km sonra ulaşabilirsiniz. Yolu biraz kötü ama sonuçta küçük bir kasaba burası. Maalesef ki günümüzde manastırın sadece yıkık dökük kalıntıları bulunuyor. Manastırın birden fazla dönemlere ait olduğu biliniyor.

Fatih Cami ve Avlulu Hamam

Tirilye, fatih cami, bursa mudanya, gezi rehberi

Eski adıyla Aya Tadori olan Fatih Cami kapısında Hicri 968 ve Miladi 1960 yazmakta. Aslında bu cami kiliseden çevrilmiştir. Caminin Bizans sütunlarından  girişi ve 19 metre yüksekliğinde de kubbesi bulunuyor.

Fatih Cami’nin hemen yanında ise Avlulu Hamam bulunuyor. Bu hamam Yavuz Sultan Selim tarafından yapılmış.

Aziz Valis Kilisesi

Tirilye Kültür Merkezi, bursa mudanya, gezi rehberi

Tirilye’nin hemen girişindeki kırmızı tuğlalı bina ile sizi buyrun tanıştırayım. Kendisine Aziz Valis Kilisesi de desek aslında o bir kültür merkezi.  Eski adıyla Faruk Çelik Kültür Merkezi şimdiki adıyla ise Tirilya Kütür Merkezi.

Hagios Sergios  Manastırı (Medikion Manastırı) ve Aya Sotiri Manastırı (Batheos Rhyakos Soteros) ise Eşkel Köyü üzerinde bulunuyor. Maalesef ki bu yapılar da büyük ölçüde yıkık durumda.

Tirilye, Postane, bursa mudanya, gezi rehberi

Tirilye Çarşısı yazılı fotoğraflara çok yakışan renkli dükkana, köy ürünlerinin satıldığı Trilye Köylü Pazarı, sokak aralarında gezinirken tuhaf duruşuyla sizi karşılayan Tabut Ev, çeşitli dönemlere ait çeşmeler, üflesen yıkılacakmış gibi duran Perili Ev ve şimdi zeytin dükkanı olarak kullanılan bembeyaz binasıyla dikkatinizi çekecek olan Eski Postane, sonradan restore edilen palmiyeli hoş binalı Tirilye Atölyesi ve minnoş yat limanı bulunan Atatürk Meydanı ise diğer görülmesi gereken yerlerden.

 

Tirilye Çeşmeler, bursa mudanya, gezi rehberi Tirilye çeşme, bursa mudanya, gezi rehberi

Tirilye’nin neyi meşhur?

tirilye zeytin, meşhur, bursa mudanya, gezi

Tirilye için eski bir Rum balıkçı kasabası dediğimize göre sanırım balığın burada meşhur olduğunu söylememe gerek yoktur. Ama söyleyeyim yine de. Ohh be söyledim işte. Neyse. Buradaki balık restoranlarda taze ürünlerden midenizi şenlendirebilirsiniz. Ama ne yalan söyleyeyim ben Mudanya’ya gidiyorum balık yemeye. Bursalılara göre turistik mi geliyor yoksa birçok alternatif olmasından dolayı mı böyle bir seçim yapıyorum, inanın bilmiyorum.

Tirilye ve çevresinde yer gök zeytin ağaçlarıyla dolu. Ohh mis gibi yemyeşil ama bir de bu yeşil ağaçlar eşsiz lezzetteki zeytinleri bizlere veriyor. Doğanın bize verdiği mucizelerden olan zeytin, zamanında İspanyollar buradaki zeytin fidanlarından ülkelerine götürmüşler ama yine de bu tadı elde edememişler. Tabi bu bir söylenti. Ne kadarı doğrudur bilmiyorum ama buradaki ürünlerin taa Amerika’ya kadar gittiğini biliyoruz. Aslında Tirilye zeytini ile Gemlik zeytini aynı türdendir. Böyle de ek bir bilgi vermiş olayım. Zeytinini bu kadar güzel olan bir yerin tabi zeytinyağı da meşhurdur. Çarşısında mini mini minnoş dükkanlarda hatta evlerden zeytin ve zeytinyağı satın alabilirsiniz.

Geldik başka bir meşhur ürüne yani kolonyasına. Yahu ben hiç sevmezdim kolonya ta ki zeytin kolonyası ile karşılaşana kadar. Elime her sıktığımda ellerim oluyor mis kokulu ve pamuk. Gerçekten müptelasıyım ve günlük hayatımda sürekli kullanıyorum. Aslında sadece Tirilye’ye özgü bir ürün değil. Kuzey Ege’nin birçok bölümünde bulabileceğiniz bir ürün. Bugüne kadar Elit Zeytin Kolonyası ve Esmen Zeytin Kolonyası markalarıyla karşılaştım bu kolonyalardan. Benim neyi tercih ettiğimi merak edecekler için yazayım. Belki alışkanlıktandır ama favorim Elit markasının zeytin kolonyası. Ayy dur biraz ara vereyim yazıya. Elime kolonyadan sıkayım da ferahlayayım.

Tirilye’ye nasıl gidilir?

Tirilye sokakları, bursa mudanya, gezi rehberi

Bursa’nın Mudanya ilçesine bağlı bir kasabadır Tirilye. Mudanya merkezden sahil şeridini takip edildiğinde yaklaşık 15 – 20 dakika sonra Zeytinbağı tabelası sizi karşılayacak. Tirilye’ye hoşgeldiniz. Aşağıya diğer turistik yerler ile Tirilye arasındaki mesafeleri ekliyorum.

Mudanya – Tirilye;  10 km.
Bursa merkez – Tirilye; 41 km.
Cumalıkızık – Tirilye; 60 km.
Gölyazı  – Tirilye; 41 km.

Eğer şehir merkezindeyseniz Emek durağına kadar Bursaray sonrası dolmuş veya belli yerlerden (Dolmuşlar Karaman’dan başlayıp Emek’e kadar Bursaray yolu boyunca devam edip Geçit’ten sonra Mudanya yolunu izlemekte) direk dolmuş ile gelebilirsiniz.

İstanbul’dan deniz yolu ile gelecekseniz eğer İDO ile gelirseniz Güzelyalı, BUDO ile gelirseniz Mudanya iskelelerinde inmiş olacaksınız. Saatleri ve numaraları değişeceğinden sizleri yanıltmamak adına otobüs numarası vermeyeceğim. Ama hiç dert etmeyin. Feribot veya deniz otobüsünden iner inmez sizi otobüsler ve dolmuşlar karşılıyor olacak. Hem de sizi direk Tirilye’ye götüreceklerden olacak.

Tirilye ulaşım, bursa mudanya, gezi rehberi

BUDO ile İstanbul’dan Mudanya’ya gelmek

Eminönü veya Büyükçekmece’den BUDO deniz otobüslerine binip 1 saat 50 dakika sonra Mudanya’ya deniz otobüsü ile ulaşabilirsiniz. BUDO’da feribot seferleri bulunmadığından arabalı seyahat mümkün değil. Güncel fiyatları 28 TL de olsa belirtilen gün ve saatlerde 3 gün önceden biletlerinizi alırsanız daha uygun fiyatlar ile yolculuk etmek mümkün. Sürekli kullananlar için abonman kart ile puan biriktirip bilete çevirebileceğiniz yeni bir kampanyaları da bulunuyor. Daha detaylı ve güncel bilgiler için buraya tıklayın.

IDO ile İstanbul’dan Güzelyalı’ya gelmek

Yenikapı’dan Güzelyalı’ya , IDO feribotları veya deniz otobüsü ile 1 saat 45 dakikalık yolculuk sonrası ulaşılabiliniyor. Kadıköy’den ise 2 saatlik bir deniz otobüsü yolculuğu ardından Güzelyalı’ya ulaşmak mümkün. IDO’dan bilet alırken iki şeye dikkat etmeniz gerekiyor. Araba ile geliyorsanız sefer saatinin yanın da feribotu (feribot seferi sadece Yenikapı’da bulunuyor) ifade eden FE yazması gerekiyor. Diğer konu ise bazı deniz otobüsü seferlerin İhlas veya Armutlu uğramalı sefer olduğundan daha uzun sürmesi. IDO tıpkı uçak biletleri sisteminde olduğu gibi ne kadar erken bilet alınırsa o kadar uygun fiyatlardan yolculuk imkanı sağlıyor.

Tirilye’de Konaklama

Tirilye konaklama açısından bizlere Mudanya’ya göre epey kısıtlı sayıda seçenekler sunuyor. Tirilye Hera Butik Otel, Savarona Pansiyon, Trilye İnci Butik Otel, Trilyalı Butik Hotel, Trilye Kaplan Hotel, Tarabyalı Otel, Trilye Evi Otel, Hanımağa Pansiyon, Çınar Motel’de konaklayabilirsiniz.

Trilye’de nerede ne yenir?

Tirilye Balık Restoranları, bursa mudanya, gezi rehberi

Tirilye’de zeytin ve zeytinyağından yapılmış her şey yenir ve alınır. Bunun yanı sıra, eski bir balıkçı kasabasından bahsediyorsak Tirilye’de balık yenmeden de dönülmemelidir. Sahil tarafında sıra sıra bulunan balık restoranlarından birinde balık ve mezelerden yiyebilirsiniz. İlla şurada yiyin diyebileceğim farklılıkta bir restoran tavsiyem yok. Ama varsa sizlerin yorum olarak aşağıda paylaşırsanız çok sevinirim. Tirilye’deki restoranlar; Tirilye Balık, Şekerev Restaurant, Savarona, Çınar Restaurant, Trilye Liman Restaurant, Gardenya Balık, Mahur Balık, Sahil Restaurant et-balık-kahvaltı. Tirilye restoranları genellikle alkolsuz ve kişibaşı 40 TL gibi ortalama fiyatlarda hizmet sunuyorlar.

tarihi tirilye kahvecisi, bursa mudanya, gezi rehberi

Bunun yanı sıra köy kahvelerinde oturup çay içebilirsiniz. Tarihi Tirilye Kahvecisi, Dostlar Sofrası, Baba Ocağı meydandaki daha çok dedelerin hep burada oturdukları kahveler. Köyüm Pide ve Simit Evi‘nden ya da Özkılıçlar Kara Fırın Odun Ekmeği Fırını‘ndan hamur işi lezzetlerinizi alıp bu kahvelerde ya da sahilde bir çay eşliğinde yiyebilirsiniz. Defalarca adından bahsettiğim Çamlı Kahve ise görülecek yerlerin dışında bir şeyler yiyip içeceğiniz bir mekan. Kahvaltı ve gözlemelerini öneririm.

Tirilye Tarihi Çamlı Kahve, bursa mudanya gezi

Tirilye Ucuz Mu?

Tirilye çarşısı, bursa mudanya, gezi rehberi

Bu para mevzularını konuşurken biraz sıkılıyorum açıkçası. Turistik bir bölge olunca ama insanın aklına ‘Acaba ucuz mu, yoksa pahalı mı?’ sorusu geliyor tabi. Ben genel olarak fiyatları yazayım siz değerlendirin. Çok turistik gözükürseniz köylüleri mesela zeytinyağının litre fiyatını abartabiliyor. Ama onun dışında gezilecek yerler ücretsiz, restoranları içkisiz ve uygun fiyatlı, gibi gibi….

Tirilye’de asla yapmadan dönmemen gerekenler

Tarihi Tirilye, zeytinbağı, mudanya gezi, bursa

Köyün biraz tepesinde kalan kışın sobalı, yazın ise açık alanda oturabilme imkanı veren muhteşem manzaralı Çamlık Kahve’de oturmadan

Eski Rum evleri ve tarihi yapıları içinde bulunduran her bir sokağı yürüyerek gezmeden

Zeytin, zeytinyağı ve zeytin kolonyası almadan

Köylü pazarında gezinip, ürünlerinden almadan

Mudanya’dan Tirilye’ye giderken harika yol manzaraları kaçırmadan

Tirilye’nin tepelerinde kalan ağaçlı alanlarda kısa bir yürüyüş yapıp, temiz havayı solumadan

Gün batımını tepeden ya da sahilden izlemeden

Eski bir balıkçı kasabası olan Tirilye’de balık yemeden

15 – 20 dakika uzaklıktaki Mudanya’yı Bursa’da gezilecek yerler listemize almadan

Kemerli Kilise’nin hemen aşağısında bulunan bankta oturup seyre dalmadan

Rengarenk evleri ve sokakları fotoğraflamadan

Eğer vaktiniz yeterli ise de trekking turlarına katılmadan asla dönmenizi tavsiye ederim.

 

Kocaman sevgiler,

Nazlı.

 

Sosyal Medya hesaplarımı takip etmek ve diğer lokal yazılarımı okumak için aşağıdaki bağlantılı yazılara tıklayarak kolay erişim sağlayabilirsiniz.

Instagram

Twitter

Facebook

Eskişehir Yöresel Lezzetler Rehberi

Ayvalık’ta Bilim ve Sanat Köyü: Küçükköy

Datça Gezilecek Yerler

1Comment
  • Denizhan Keçili
    Posted at 17:29h, 30 Mart Cevapla

    Merhabalar 🙂
    nereleri gezdik gördük yakınımızdaki bu güzel kasabayı gezmek nasip olmadı. ama havalar biraz daha ısınsın listeye eklendi, tabiki sizin yazınız rehberliğinde 🙂

Post A Comment